Magazyn o psach i ich opiekunach
Robaki u psa – objawy zarobaczenia i rodzaje pasożytów

Robaki u psa to najczęściej glisty, tasiemce, tęgoryjce i włosogłówki żyjące w jelitach. Dorosły pies zwykle nie ma żadnych objawów, a pasożyty wykrywa dopiero badanie kału — dlatego brak biegunki nie oznacza, że psa można przestać odrobaczać. U szczeniąt zarobaczenie widać częściej: wzdęty brzuch, wychudzenie, biegunka, zahamowany wzrost. Gdy ryzyko zarażenia nie jest znane, europejscy parazytolodzy zalecają odrobaczanie co najmniej 4 razy w roku albo badanie kału z taką samą częstotliwością (nr źródła: 1).
Jakie robaki u psa spotyka się najczęściej?
Pasożyty jelitowe psa dzielą się na dwie duże grupy: nicienie (robaki obłe, np. glisty) i tasiemce (robaki płaskie, zbudowane z członów).
Glisty (Toxocara canis, Toxascaris leonina)
Glista psia Toxocara canis to duży nicień, którego dorosłe osobniki mają nawet 15 cm długości (nr źródła: 1). Żyje w jelicie cienkim i składa ogromne ilości jaj, które w ciepłym, wilgotnym otoczeniu dojrzewają w ciągu mniej więcej dwóch tygodni i mogą przetrwać w ziemi latami (nr źródła: 1). Pies zaraża się, połykając jaja z ziemi, jedząc surowe lub niedogotowane mięso albo upolowanego gryzonia (nr źródła: 1).
Szczególnie narażone są szczenięta. Larwy przechodzą przez łożysko mniej więcej od 42. dnia ciąży, a potem także z mlekiem matki (nr źródła: 1). Według przeglądu polskich badań odsetek zarażenia kilkutygodniowych szczeniąt sięga 70–100%, a ponad 95% larw trafia do szczenięcia jeszcze w macicy (nr źródła: 3). To dlatego szczenię odrobacza się już w drugim tygodniu życia, zanim pierwsze jaja pojawią się w kale.
Druga glista, Toxascaris leonina, jest rzadsza i zwykle nie daje objawów (nr źródła: 1).
Tęgoryjce (Ancylostoma caninum, Uncinaria stenocephala)
Tęgoryjce to małe nicienie długości ok. 0,5–1,5 cm, które przyczepiają się do ściany jelita (nr źródła: 1). Uncinaria stenocephala lepiej znosi chłodny klimat i występuje w całej Europie, a Ancylostoma caninum głównie w środkowej i południowej części kontynentu (nr źródła: 1). Larwy mogą dostać się do organizmu przez pyszczek, przez skórę, a w przypadku Ancylostoma także z mlekiem suki (nr źródła: 1). Ancylostoma odżywia się krwią, więc przy dużej liczbie pasożytów prowadzi do niedokrwistości, a u młodych szczeniąt nawet do śmierci (nr źródła: 1).
Włosogłówka (Trichuris vulpis)
Włosogłówka psia ma do 8 cm, żyje w jelicie grubym i ma charakterystyczny kształt bicza (nr źródła: 1). Jej jaja dojrzewają w ziemi przez 1–2 miesiące i przeżywają tam latami, dlatego problem często dotyczy kojców i schronisk, gdzie psy zarażają się ponownie (nr źródła: 1). Do skutecznego leczenia zwykle potrzeba podawania leku przez kilka dni z rzędu, zgodnie z ulotką (nr źródła: 1).
Tasiemce (Dipylidium caninum, Taenia, Echinococcus)
- **Tasiemiec psi *Dipylidium caninum*** — pies połyka go razem z pchłą lub wszołem, który jest żywicielem pośrednim (nr źródła: 1). Bez zwalczania pcheł robaki szybko wracają: w otoczeniu pełnym pcheł do ponownego zarażenia może dojść w ciągu ok. dwóch tygodni (nr źródła: 5).
- **Tasiemce z rodzaju *Taenia*** — pies zaraża się, zjadając narządy i mięśnie zarażonych zwierząt: gryzoni, zajęcy, królików, owiec czy bydła (nr źródła: 1). Mają od 20 do 250 cm długości (nr źródła: 1).
- **Tasiemce bąblowcowe *Echinococcus*** — u psa zwykle nie dają żadnych objawów, ale są groźne dla człowieka (nr źródła: 1). Echinococcus multilocularis krąży głównie między lisami a nornikami w Europie Środkowej i Wschodniej, a pies zaraża się, zjadając gryzonie (nr źródła: 1). U ludzi wywołują bąblowicę — chorobę, która latami rozwija się bezobjawowo, a nieleczona może zabić (nr źródła: 7).
A co z robakami poza jelitami?
Część pasożytów żyje w płucach, sercu lub tkance podskórnej. Przykładem jest nicień Dirofilaria repens, przenoszony przez komary i opisywany także u polskich psów, które nigdy nie wyjeżdżały za granicę (nr źródła: 1). Zwykle tworzy zimne, niebolesne guzki pod skórą (nr źródła: 1). Do tej grupy należy też Angiostrongylus vasorum, zwany „francuskim nicieniem sercowym”: pies zaraża się, zjadając ślimaki lub połykając larwy uwolnione przez nie np. z wodą z kałuży albo z trawą (nr źródła: 1). Tych pasożytów nie wykryje zwykłe badanie kału na jaja robaków jelitowych — larwy płucnicy szuka się inną metodą, a przy nicieniach przenoszonych przez komary bada się krew; o diagnostyce decyduje lekarz weterynarii (nr źródła: 1).
Robaki u psa – objawy, na które warto zwracać uwagę
Najważniejsza informacja: u dorosłego psa zarażenie glistami bardzo rzadko daje jakiekolwiek objawy, więc bez regularnego badania kału trudno stwierdzić, czy pies wydala jaja (nr źródła: 1, 2). Objawy robaków u psa pojawiają się głównie przy dużej liczbie pasożytów, u szczeniąt i u psów osłabionych.
| Pasożyt | Typowe objawy | Kto choruje najczęściej |
|---|---|---|
| Glista psia | wzdęty, „beczkowaty” brzuch, wychudzenie, biegunka, wymioty, matowa sierść, kaszel; czasem niedrożność jelit | szczenięta |
| Tęgoryjce | biegunka, także z krwią, chudnięcie, niedokrwistość; zmiany na opuszkach łap | szczenięta, psy z kojców |
| Włosogłówka | biegunka ze śluzem i krwią, chudnięcie | psy w schroniskach i kojcach |
| Tasiemiec psi i Taenia | świąd okolic odbytu, „jeżdżenie” pupą po podłodze, białe człony przy odbycie | psy z pchłami, psy polujące |
| Echinococcus | brak objawów | psy jedzące gryzonie lub surowe podroby |
Tabelę ułożyliśmy na podstawie wytycznych ESCCAP i poradników VCA (nr źródła: 1, 4, 5).
Objawy u szczenięcia
Szczenię mocno zarażone glistami bywa wychudzone, ma rozdęty brzuch, luźne stolce, a przy masowej wędrówce larw także objawy oddechowe (nr źródła: 2). Do tego dochodzą słaby apetyt, matowa sierść, wymioty, wolniejszy wzrost i kaszel; drgawki zdarzają się rzadko (nr źródła: 4). Tak młodego szczenięcia nie odrobaczaj sam „na oko” — dawkę dobiera się do masy ciała, a odwodnienie po biegunce rozwija się u niego bardzo szybko.
Czy robaki widać w kale?
Czasem tak. Dorosłe glisty bywają widoczne w kale, rzadziej w wymiocinach (nr źródła: 4). Człony tasiemca psiego mają ok. 1 cm długości, są białe i potrafią same wypełzać z odbytu; po wyschnięciu wyglądają jak ziarenka ryżu przy odbycie lub na posłaniu (nr źródła: 1). Pamiętaj jednak, że brak widocznych robaków niczego nie wyklucza — jaja są mikroskopijne.
„Jeżdżenie” pupą po podłodze to nie zawsze robaki. Ten sam objaw dają przepełnione gruczoły okołoodbytowe (nr źródła: 5), więc warto pokazać psa lekarzowi weterynarii, zamiast od razu sięgać po kolejną tabletkę.
Ile trwa od zarażenia do pojawienia się jaj w kale?
Okres prepatentny to czas od zarażenia do chwili, gdy pies zaczyna wydalać jaja lub człony pasożyta. Od niego zależy, jak często trzeba odrobaczać, żeby robaki nie zdążyły się rozmnożyć. Zestawiliśmy go dla najczęstszych pasożytów:
| Pasożyt | Okres od zarażenia do wydalania jaj |
|---|---|
| Glista psia — po połknięciu jaj | 4–8 tygodni (młode psy 4–6, psy około roczne 6–8) |
| Glista psia — szczenię zarażone w macicy | najwcześniej od 16. dnia życia |
| Glista psia — po zjedzeniu gryzonia | do ok. 1 miesiąca |
| Toxascaris leonina | ok. 7–10 tygodni |
| Tęgoryjce | 2–4 tygodnie |
| Włosogłówka | 9–10 tygodni |
| Tasiemiec psi | ok. 3 tygodnie |
| Taenia | ok. 4–9 tygodni |
| Echinococcus multilocularis | niespełna 4 tygodnie |
| Echinococcus granulosus | 5–8 tygodni |
Zestawienie z wytycznych ESCCAP, nr źródła: 1.
Wniosek praktyczny: przy psie, który poluje na myszy albo zjada surowe podroby, odstęp między dawkami dłuższy niż miesiąc daje pasożytom czas na dojrzenie. Stąd w grupach ryzyka zalecenie odrobaczania co 4 tygodnie (nr źródła: 1).
Jak lekarz weterynarii rozpoznaje robaki u psa?
Podstawą jest badanie kału metodą flotacji — próbka jest rozpuszczana w specjalnym płynie, w którym jaja wypływają na powierzchnię i można je obejrzeć pod mikroskopem (nr źródła: 1). Wytyczne ESCCAP zalecają co najmniej 10 g kału, a przy tasiemcach i włosogłówce próbki z trzech kolejnych dni (nr źródła: 1). Jaja nie pojawiają się w każdej próbce, więc czasem potrzeba kilku badań (nr źródła: 4).
Coraz częściej stosuje się też testy antygenowe, które wykrywają glisty, włosogłówkę i tęgoryjce, w części przypadków jeszcze zanim w kale pojawią się jaja (nr źródła: 1). Tasiemca psiego zwykłe badanie kału wykrywa słabo — tu więcej mówi to, co widzisz przy odbycie i na posłaniu (nr źródła: 1, 5).
Jak pobrać próbkę kału do badania?
- Zbierz świeży kał — najlepiej z tego samego dnia, bez ziemi i trawy.
- Pobierz próbkę wielkości co najmniej łyżki stołowej, a przy zleceniu z trzech dni zbieraj kał do osobnych pojemników.
- Oddaj ją do lecznicy jak najszybciej, a jeśli musisz poczekać, zapytaj w lecznicy, jak ją przechować.
- Jeśli pies zjada odchody innych zwierząt, pilnuj go przed badaniem. Jaja z cudzego kału mogą dać wynik fałszywie dodatni (nr źródła: 1).
Ujemny wynik nie daje stuprocentowej pewności — w okresie prepatentnym albo przy małej liczbie jaj test może ich nie wykryć (nr źródła: 1).
Jak często odrobaczać psa?
Wytyczne ESCCAP nie podają jednej daty dla wszystkich psów. Lekarz weterynarii ocenia ryzyko konkretnego psa i na tej podstawie ustala rytm odrobaczania (nr źródła: 1). Odrobaczanie raz lub dwa razy w roku nie chroni skutecznie przed zarażeniem, dlatego gdy ryzyko jest nieznane, zaleca się co najmniej 4 zabiegi w roku (nr źródła: 1). Polski przegląd badań również ocenia raz w roku jako zdecydowanie za mało (nr źródła: 3).
| Sytuacja | Zalecenie |
|---|---|
| Szczenię | pierwszy raz w 14. dniu życia, potem co 2 tygodnie do 2 tygodni po odsadzeniu; przy dużym ryzyku (np. zajęcia w grupie szczeniąt) co miesiąc do 6. miesiąca życia |
| Suka karmiąca | razem z pierwszym odrobaczeniem szczeniąt |
| Pies dorosły, ryzyko nieznane | co najmniej 4 razy w roku albo badanie kału z tą samą częstotliwością |
| Pies w domu z małymi dziećmi (do 5–6 lat), osobami starszymi lub z obniżoną odpornością | co miesiąc albo comiesięczne badanie kału |
| Wystawy, zawody, hotel dla psów | dwa zabiegi: najpóźniej 2 tygodnie przed i 2 tygodnie po wydarzeniu |
| Pies polujący na gryzonie | co 4 tygodnie lekiem działającym na tasiemce |
| Pies jedzący surowe mięso lub podroby (niegotowane ani niemrożone) | co 4 tygodnie lekiem działającym na tasiemce |
Zalecenia wg wytycznych ESCCAP (nr źródła: 1).
Przykład poglądowy: szczenię odsadzone w 8. tygodniu życia dostaje lek w 2., 4., 6., 8. i 10. tygodniu, czyli 5 dawek w pierwszych 10 tygodniach życia (dane aktualne na listopad 2026, nr źródła: 1). Jeśli bierzesz szczenię od hodowcy lub ze schroniska, zapytaj, kiedy było odrobaczone, i przekaż te daty swojemu lekarzowi weterynarii.
Ciężarną sukę też da się zabezpieczyć tak, żeby przekazywała szczeniętom mniej larw. Wytyczne podają dwa schematy, od 40. dnia ciąży, a wybór leku należy do lekarza weterynarii (nr źródła: 1).
Czy robaki od psa są groźne dla ludzi?
Tak, niektóre. Glista psia zaraża człowieka, gdy połknie on dojrzałe jaja, np. jedząc brudnymi rękami po zabawie w piaskownicy lub w parku (nr źródła: 6). Bezpośredni kontakt z psem ma tu mniejsze znaczenie niż skażona ziemia (nr źródła: 6). Według poradnika dla pacjentów jaja stają się zaraźliwe po ok. 3 tygodniach w środowisku i mogą przetrwać kilka lat (nr źródła: 6). Toksokaroza, czyli choroba wywołana przez larwy glisty, dotyczy głównie dzieci i może przybrać postać trzewną albo oczną — ta druga grozi nawet odwarstwieniem siatkówki (nr źródła: 6).
Skala problemu w Polsce nie jest mała. W cytowanych w przeglądzie polskich badaniach glisty miało od 34,2% do 72,7% młodych psów na wsiach i od 11,0% do 36% psów i kotów w miastach, a jaja Toxocara znajdowano w 17,9–28,6% próbek z podwórek, placów zabaw i skwerów kilku miast (nr źródła: 3). W latach 2002–2009 toksokarozę potwierdzono u 614 dzieci i młodzieży w czterech klinikach z trzech województw (nr źródła: 3).
W przypadku bąblowca najczęściej zaraża się człowiek, który zjada nieumyte leśne jagody, borówki czy poziomki. Jaja mogą też znajdować się na sierści, pysku i języku zarażonych zwierząt (nr źródła: 7).
Jak chronić psa i domowników przed robakami?
- Odrobaczaj regularnie w rytmie ustalonym z lekarzem weterynarii — lek dobrany do masy ciała i pasożytów, przeciw którym ma działać.
- Sprzątaj po psie od razu, także we własnym ogrodzie. Kał po odrobaczeniu też wyrzuć, bo wydalone samice glist uwalniają duże ilości jaj (nr źródła: 6).
- Zwalczaj pchły u psa i w domu, bo to one przenoszą tasiemca psiego (nr źródła: 5).
- Nie pozwalaj psu łapać gryzoni i nie dawaj mu surowych podrobów niewiadomego pochodzenia (nr źródła: 1).
- Myj ręce po zabawie z psem, po ogrodzie i po spacerze, a dzieci ucz tego od małego (nr źródła: 6).
- Myj leśne owoce pod bieżącą wodą i nie jedz ich prosto z krzaka (nr źródła: 7).
- Przykrywaj piaskownicę w ogrodzie, żeby nie korzystały z niej psy i koty (nr źródła: 6).
Kiedy z psem do lekarza weterynarii?
Nie czekaj z wizytą, gdy:
- szczenię ma biegunkę, wymiotuje, jest osowiałe albo nie chce jeść — u maluchów odwodnienie postępuje bardzo szybko;
- w kale jest krew lub dużo śluzu, a biegunka trwa dłużej niż dobę;
- pies chudnie mimo dobrego apetytu, ma blade dziąsła albo szybko się męczy (możliwa niedokrwistość);
- widzisz robaki lub człony tasiemca mimo niedawnego odrobaczenia;
- pies ma brzuch wyraźnie powiększony, twardy lub bolesny;
- wymiotuje robakami albo ma objawy oddechowe i kaszel.
W nagłych sytuacjach — gwałtowne wymioty, brak oddawania kału przy wzdętym brzuchu, apatia — jedź od razu do lecznicy, bo duża liczba glist może zatkać jelito (nr źródła: 1).
Nawet najlepszy opis nie zbada Twojego psa — przy niepokojących objawach zadzwoń do lecznicy, a w nagłym przypadku jedź do całodobowej kliniki weterynaryjnej.
Pytania opiekunów psów (FAQ)
Skąd pies ma robaki, skoro nie wychodzi poza osiedle?
Wystarczy trawnik, piaskownica albo ziemia, na której inne zwierzęta zostawiły kał — jaja glist i włosogłówek przetrwają tam latami. Pies przenosi je na łapach i sierści, a potem zlizuje. Pchła połknięta przy wylizywaniu wystarczy, żeby zarazić psa tasiemcem.
Czy pies z robakami zawsze ma biegunkę?
Nie. Dorosłe psy przeważnie nie mają żadnych objawów, a mimo to wydalają jaja do otoczenia. Biegunka, wymioty i chudnięcie pojawiają się głównie u szczeniąt i przy dużej liczbie pasożytów.
Czy mogę odrobaczyć psa „na zapas”, bez badania?
Przy nieznanym ryzyku regularne odrobaczanie zgodnie z zaleceniem lekarza weterynarii jest standardem, a badanie kału jest jego alternatywą. Lek trzeba jednak dobrać do masy ciała psa i rodzaju pasożytów — preparat na glisty nie zawsze zadziała na tasiemce.
Czy robaki u psa mogą przejść na dziecko?
Mogą, zwłaszcza glista psia. Dziecko zaraża się zwykle przez brudne ręce po zabawie w ziemi lub piasku, rzadziej przez bezpośredni kontakt z psem. Regularne odrobaczanie psa, sprzątanie kału i mycie rąk mocno to ryzyko zmniejszają.
Po ilu dniach od odrobaczenia robaki wychodzą z kału?
Zależy to od leku i pasożyta. Część leków rozkłada robaki, więc w kale nic nie widać. Jeśli po kilku dniach wciąż widzisz robaki albo człony tasiemca, skonsultuj się z lekarzem weterynarii — może być potrzebna kolejna dawka albo inny lek.
Czy kot w domu zmienia coś w odrobaczaniu psa?
Tak, warto odrobaczać wszystkie zwierzęta w domu według wspólnego planu. Kot wychodzący poluje na gryzonie i też zaraża się tasiemcami, a wspólne pchły przenoszą tasiemca psiego między zwierzętami.
Źródła
- ESCCAP Guideline 01: Worm Control in Dogs and Cats, 7th edition (June 2025) – https://www.esccap.org/uploads/docs/ag51r456_0778_ESCCAP_GL1__English_2026_v23.pdf
- ESCCAP Polska: Zarażenia Toxocara u psów i kotów (2022) – https://www.esccap.org/uploads/docs/ne7g2ebj_Zaraenia_Toxocara_u_psw_i_kotw_05_2022.pdf
- Gawor J., Marczyńska M.: Zagrożenie ludzi zoonotycznymi geohelmintami w środowisku miejskim i wiejskim w Polsce. Ryzyko toksokarozy, Medycyna Weterynaryjna 2015, 71 (9) – https://www.medycynawet.edu.pl/images/stories/pdf/pdf2015/092015/201509543547.pdf
- VCA Animal Hospitals: Roundworm Infection in Dogs – https://vcahospitals.com/know-your-pet/roundworm-infection-in-dogs
- VCA Animal Hospitals: Tapeworm Infection in Dogs – https://vcahospitals.com/know-your-pet/tapeworm-infection-in-dogs
- Medycyna Praktyczna dla pacjentów: Toksokaroza (zarażenie glistą psią lub glistą kocią) – https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zarazenia-pasozytnicze/161817,toksokaroza
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Warszawie: Bąblowica – https://www.gov.pl/web/psse-warszawa/bablowica



